Nie ma jednej odpowiedzi w sytuacji, gdy chcemy działać i pracować w Polsce
i w Niemczech.

  1. Przykład: W Polsce mam jednoosobową działalność gospodarczą. Pracuję
    w Niemczech na zasadzie samodelegowania na podstawie zaświadczenia A1, które poświadcza, że opłacam polski ZUS, czyli ubezpieczenia społeczne płacę w Polsce. Podatkowo nie przekraczam 183 dni pracy w Niemczech. Chcę otworzyć również działalność gospodarczą w Niemczech, tzw. Gewerbe. Czy jest to możlwie ze względu na samodelegowanie na A1?

Generalnie obowiązuje zasada jednego ustawodawstwa. Jeśli jest się aktywnym zawodowo na terenie kilku państw członkowskich, w tym samym okresie można być objętym zabezpieczeniem społecznym wyłącznie w jednym państwie. Druga zasada to zasada miejsca wykonywania pracy. Jeśli prowadzi się działalność na własny rachunek w danym państwie członkowskim, to tam powinno się być objętym przepisami z zakresu zabezpieczenia społecznego, które obowiązują w tym państwie. Nie ma w tym przypadku znaczenia, w którym państwie się mieszka, ani też w którym państwie zarejestrowało się działalność gospodarczą. Wyjątek od zasady miejsca wykonywania pracy, to przeniesienie działalności na własny rachunek do innego państwa. Jeśli od pewnego czasu prowadzi się działalność na własny rachunek w Polsce i postanowi się, że przez okres nie dłuższy niż 24 miesiące będzie się ją prowadzić na terytorium innego państwa członkowskiego, nadal można być ubezpieczonym
w Polsce. Aby móc skorzystać z tego uregulowania, należy prowadzić działalność na własny rachunek w Polsce przez co najmniej 2 miesięce przed przeniesieniem tej działalności za granicę i udokumentować prowadzenie działalności rachunkami lub umowami, jak też utrzymywać w kraju infrastrukturę niezbędną do podjęcia działalności po powrocie do kraju przez cały okres wykonywania działalności za granicą. Jeśli planuje się czasowo przenieść działalność do jednego z państw członkowskich, to przenoszona działalność powinna mieć podobny charakter do tej, którą wykonuje się w Polsce. Jeśli spełnia się warunki, aby w trakcie prowadzenia działalności na terenie innego państwa członkowskiego w dalszym ciągu obejmowały nas polskie przepisy w zakresie zabezpieczenia społecznego, to powinno się złożyć wniosek o wydanie zaświadczenia A1. Wniosek składa się w oddziale ZUS właściwym ze względu na zarejestrowaną siedzibę lub miejsce prowadzenia działalności w Polsce. Zaświadczenie to potwierdza, że nadal jest się objętym zabezpieczeniem społecznym w Polsce. Wzory zaświadczenia A1 oraz wniosku o jego wydanie znajdują się na stronie internetowej www.zus.pl. Chodzi tu o zaświadczenia A1 w związku z tymczasowym wykonywaniem działalności w Niemczech.

Kolejna kwestia powstaje, gdy chcemy prowadzić działalność na własny rachunek
w dwóch lub w kilku państwach. Jeśli mieszka się w Polsce i jednocześnie prowadzi działalność na własny rachunek w dwóch lub w kilku państwach członkowskich, jest się wtedy objęty zabezpieczeniem społecznym w państwie zamieszkania, jeżeli wykonuje się w tym państwie znaczną część tej działalności.

  1. Przykład: Jeśli prowadzisz działalność na własny rachunek w Polsce oraz
    w Niemczech. Mieszkasz w Polsce. Przez 3 dni w tygodniu pracujesz w Polsce, a przez 2 dni w tygodniu w Niemczech. Działalność na terenie Polski, czyli państwa zamieszkania, prowadzisz w znacznej części, będziesz objęty polskimi przepisami
    w zakresie zabezpieczenia społecznego.

Jeśli mieszkasz w Polsce i prowadzisz działalność na własny rachunek w dwóch lub
w kilku państwach członkowskich jednocześnie, ale nie wykonujesz w Polsce znacznej części działalności, to będziesz objęty zabezpieczeniem społecznym w tym państwie, w którym znajduje się centrum zainteresowania dla tej działalności. Centrum zainteresowania określa się, biorąc pod uwagę wszystkie aspekty prowadzonej działalności, a zwłaszcza: stałe miejsce prowadzenia działalności, jej zwyczajowy charakter, okres trwania działalności, liczbę świadczonych usług, Twój zamiar, który wynika ze wszystkich uwzględnionych okoliczności.

  1. Przykład: Prowadzisz działalność na własny rachunek w Polsce oraz w Niemczech. Mieszkasz w Polsce. Przez 1 dzień w tygodniu pracujesz w Polsce, a przez 4 dni
    w tygodniu w Niemczech. Nie prowadzisz działalności w znacznej części w Polsce, czyli państwie zamieszkania. Jeśli jednak centrum zainteresowania dla Twojej działalności znajduje się w Polsce, będziesz objęty polskimi przepisami w zakresie zabezpieczenia społecznego.

Przy ustalaniu, w którym państwie członkowskim będzie się ubezpieczonym, należy również uwzględnić sytuację, w jakiej prawdopodobnie będzie się w ciągu kolejnych 12 miesięcy. Można również wziąć pod uwagę przeszłą działalność, o ile ukazuje wystarczająco wiarygodny obraz obecnej działalności. Jeśli spełnia się warunki, aby w trakcie prowadzenia działalności na terenie innego państwa członkowskiego w dalszym ciągu obejmowały nas polskie przepisy w zakresie zabezpieczenia społecznego, to powinno się złożyć wniosek o wydanie zaświadczenia A1. Jeśli nie spełnia się warunków, aby w trakcie prowadzenia działalności na terenie innego państwa członkowskiego w dalszym ciągu obejmowały nas polskie przepisy
w zakresie zabezpieczenia społecznego, powinno zgłosić się do ubezpieczeń w państwie członkowskim, w którym znajduje się centrum zainteresowania tej działalności. To w tym państwie należy uzyskać zaświadczenie A1. Potwierdzi ono, że nie powinno się odprowadzać w Polsce składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne.

Text copyright by autor / Wszelkie prawa do tekstu zastrzeżone przez autora.

Anna Golan, LL.M. Prawnik polsko-niemiecki

S&G Inkasso Köln / [email protected]

WG Rechtsberatung / [email protected]